Maszyny pakujące dla przemysłu spożywczego – czym różnią się od maszyn uniwersalnych?
Maszyny pakujące dla przemysłu spożywczego muszą spełniać wymagania, które wykraczają daleko poza standardowe parametry techniczne. Przede wszystkim chodzi o materiały – wszystkie powierzchnie mające kontakt z żywnością muszą być wykonane ze stali nierdzewnej lub certyfikowanych tworzyw sztucznych dopuszczonych do kontaktu z produktami spożywczymi. Urządzenia powinny posiadać atesty potwierdzające tę zgodność – w Polsce jest to między innymi atest PZH.
Równie ważna jest konstrucja umożliwiająca skuteczne mycie i dezynfekcję. W zakładach spożywczych maszyny są regularnie myte pod wysokim ciśnieniem, często środkami chemicznymi. Urządzenie musi być zaprojektowane tak, by nie gromadziło resztek produktu w trudno dostępnych miejscach i nie ulegało uszkodzeniu podczas procedur CIP (Clean In Place) lub mycia ręcznego.
Kolejna specyfika to praca w wymagających warunkach – wysoka wilgotność, zmienne temperatury, obecność cieczy, kurzu czy tłuszczu. Maszyny stosowane przy pakowaniu mięsa, nabiału czy warzyw pracują w środowisku mokrym, często w niskich temperaturach. To wymogi, które determinują wybór silników, uszczelek, układów elektrycznych i sterowania.
Jakie produkty spożywcze pakują maszyny automatyczne?
Różnorodność produktów w branży spożywczej sprawia, że nie ma jednego urządzenia pasującego do wszystkiego. Każda kategoria produktów wymaga innej technologii pakowania.
- Produkty sypkie i granulowane – kasze, ryż, makaron, cukier, mąka, płatki zbożowe, nasiona, orzechy, przyprawy, kawa mielona i ziarnista. To klasyczne zastosowanie dla pionowych maszyn pakujących z wagą wielogłowicową lub dozownikiem ślimakowym. Maszyny VFFS pakują je w torebki poduszkowe, stojące lub z boczną zakładką z prędkościami sięgającymi kilkudziesięciu lub ponad stu cykli na minutę.
- Warzywa i owoce świeże oraz mrożone – sałaty, szpinak, zioła, mieszanki warzywne, jagody, truskawki, maliny, marchew, ziemniaki, brokuł. Duże zróżnicowanie kształtów i wag sprawia, że najlepiej sprawdzają się tu wagi kombinacyjne sprzęgnięte z pionową maszyną pakującą. Produkty delikatne wymagają maszyn z systemem delikatnego podawania ograniczającym uszkodzenia.
- Mięso, wędliny i ryby – kategoria wymagająca szczególnej uwagi pod względem higieny i trwałości produktu. Pakowanie próżniowe lub w atmosferze modyfikowanej (MAP) znacząco wydłuża termin przydatności do spożycia bez konieczności stosowania konserwantów. Tu znajdą zastosowanie tray sealery, termoformierki i komorowe maszyny próżniowe.
- Nabiał – sery, twarogi, jogurty, masło, śmietana. W zależności od formy produktu stosuje się maszyny różnego typu: sery w plastrach mogą być pakowane na tray sealerze, sery blokowe – w folię termokurczliwą, produkty w kubkach – na linii z napełnianiem i zgrzewaniem.
- Wyroby piekarnicze i cukiernicze – chleb, bułki, rogaliki, ciastka, batoniki, czekolady. Produkty o regularnych kształtach świetnie nadają się do pakowania maszynami flowpack (HFFS), które owijają je szczelnie folią z trzema zgrzewami. Produkty piekarnicze często pakowane są z dostępem powietrza lub z azotem, by zachować chrupkość.
- Gotowe dania i produkty garmażeryjne – sałatki, zupy, dania obiadowe, pierogi, naleśniki. To segment wymagający elastyczności – zarówno pod względem formatu opakowania, jak i składu atmosfery wewnętrznej. Tray sealery z opcją MAP to tutaj częste rozwiązanie.
Pakowanie próżniowe i MAP w branży spożywczej
Dwie technologie, które zrewolucjonizowały przedłużanie trwałości żywności, to pakowanie próżniowe i pakowanie w atmosferze modyfikowanej (MAP).
Pakowanie próżniowe eliminuje tlen z opakowania, co hamuje utlenianie tłuszczów i rozwój mikroorganizmów tlenowych. Mięso zapakowane próżniowo zachowuje świeżość kilkakrotnie dłużej niż w opakowaniu z powietrzem. Komorowe maszyny próżniowe, takie jak Henkovac D1/D3/D4 lub BMB Conveyor Pro, to urządzenia przeznaczone do pracy z produktami różnej wielkości i kształtu.
MAP (Modified Atmosphere Packaging) idzie o krok dalej – zamiast usuwać gazy, zastępuje powietrze specjalnie dobraną mieszanką. Typowy skład dla mięsa czerwonego to wysoki udział CO₂ hamującego bakterie i O₂ podtrzymującego czerwoną barwę. Dla serów i gotowych dań proporcje są inne. Tray sealery i termoformierki I.DEA PACK oferowane przez Ocean Systems obsługują obie technologie.
Wymagania higieniczne i certyfikaty – co powinna spełniać maszyna w zakładzie spożywczym?
Zakup maszyny pakującej do zakładu spożywczego to decyzja, w której parametry techniczne są tylko częścią oceny. Równie istotne są kwestie formalne i higieniczne.
Atest PZH (Państwowy Zakład Higieny) to potwierdzenie, że materiały użyte w maszynie są bezpieczne w kontakcie z żywnością. Urządzenia bez takiego potwierdzenia nie powinny być stosowane w produkcji żywności, nawet jeśli producent zapewnia o bezpieczeństwie materiałów.
Normy higieniczne serii EHEDG (European Hygienic Engineering & Design Group) lub 3-A Sanitary Standards określają wymagania dotyczące konstrukcji – brak martwych stref, minimalne promienie zaokrągleń, łatwość demontażu do mycia, odporność na środki czyszczące i dezynfekujące.
Ważna jest też odporność na działanie środowiska mokrego. Stopień ochrony IP65 lub wyższy oznacza, że urządzenie jest chronione przed wnikaniem wody pod ciśnieniem – standard w zakładach stosujących mycie ciśnieniowe.
Integracja maszyny pakującej z linią produkcyjną
W nowoczesnym zakładzie spożywczym maszyna pakująca rzadko pracuje w izolacji. Jest elementem linii, w której uczestniczą: systemy transportowe (przenośniki, windy produktowe), systemy dozowania i ważenia, stacje kontroli jakości (wagi kontrolne, wykrywacze metali, systemy wizyjne), systemy etykietowania i znakowania (daty, kody kreskowe, traceability) oraz urządzenia końca linii (zgrzewanie kartonów, paletyzacja).
Dobra maszyna pakująca dla przemysłu spożywczego to taka, która komunikuje się z pozostałymi elementami linii – odbiera sygnały o dostępności produktu, raportuje wydajność i usterki, pozwala na zdalne monitorowanie i diagnostykę. Nowoczesne urządzenia wyposażone są w panele HMI z intuicyjną obsługą i systemy sterowania PLC, które integrują się ze standardami przemysłowymi (OPC-UA, Ethernet/IP, Profinet).
Ocean Systems projektuje i dostarcza kompleksowe linie pakujące, w których wszystkie elementy – od dozowania przez pakowanie po kontrolę – są ze sobą zsynchronizowane. Pełna oferta rozwiązań dla branży spożywczej dostępna jest w zakładce maszyny pakujące dla przemysłu spożywczego na stronie Ocean Systems.
